Thursday, 26 March 2015

Lm Yuse Nguyễn-Thế-Thuấn: Thơ Thánh Phaolô 1Cor 15: câu 1 - 11





Sự-kiện Sống-lại của Chúa Yêsu: Truyền-thống Tin-Mừng.

Bình-luận hiện-đại cho ta nhận biết đây thánh Faolô giữ lại một khúc nói được là lời tuyên-tín tiên-khởi của Hội thánh:
-       Đây thánh Faolô bắt đầu với những kiểu nói (hầu như thuật-ngữ) đánh dấu cho những khi fải chuyển một truyền-thống (paradidónai/paralambánein).
-       từ-ngữ các câu 3b-5: những kiểu nói không thuộc kiểu viết của thánh Faolô. (Thánh Faolô không dùng chữ ‘không chết vì tội lỗi chúng ta’…(64 lần)
-       Hình mang dấu một lần bản dịch mà nguyên-văn là tiếng Sem (Aram) kiểu đặt câu theo biền-ngẫu tổng-hợp và cách đặt câu.

Bởi những lời này thuộc một công-thức sẵn có của truyền-thống, và chúng ta fải nói là do truyền-thống Yêrusalem, nên một vấn-đề lịch-sử nảy ra: trình-tự của việc thành-hình công-thức. Chúng ta có thể dựa vào các diễn-tả Công-vụ mà nói rằng: ký-ức về sự chết và sống-lại của Chúa Yêsu đã ngang qua nhiều giai-đoạn kế-tiếp nhau. Trước là tranh-luận: các Tông-đồ vạch ra sự tương-fản giữa thái-độ của người Do-thái đối với Chúa Yêsu, và việc can-thiệp của Thiên-Chúa đã làm cho Ngài sống-lại (các Tông-đồ là ‘chứng-nhân’ trong một vụ kiện, đòi duyệt lại bản án). Sau đó, mắt đức tin đi xa hơn là lời buộc tội Do-thái (2: 23t 3: 13-15 4: 10 5: 30 10: 39t 13: 29t) và nhìn đến Kinh-thánh để nhận ra ‘Chúa Kitô fải chịu thống-khổ’ điển-cứ hàm-ẩn lấy tự Tl 12: 22 (Cv 5: 30 10: 40, Ga 3: 13) và Ys 53 (Cv 3: 13 8: 35). Chủ-đề Kinh-thánh được ứng-nghiệm làm xuất-hiện một chủ-đề fụ, có tính-cách giảm tội cho Do-thái: họ cùng các kẻ cầm đầu họ đã làm mà không biết (Cv 3: 17t). Còn sự tương-fản giữa thái-độ Thiên-Chúa và Do-thái được thêm cụ-thể bằng những nét lịch-sử về vụ kiện, và tử-hình, chôn cất, sống-lại, hiện ra.

So với trình-tự lịch-sử đó, thì ICor 3b-5 thuộc một hoàn-cảnh khác. Thay vì một trình-thuật có tính-cách biện-hộ, hay làm chứng, thì chúng ta có một toát-yếu các ký-ức. Toát-yếu công-khai, làm theo một biểu-thức cân-đối, nhưng vẫn là fản-đề: tuyên-tín.

-chết /theo lời Kinh-thánh (và được chôn-cất)
-sống-lại/theo lời Kinh-thức (và đã hiện ra)

Nên chú ý: việc chôn cất là fụ đối với ‘chết’ và làm cho ‘chết’ nên rõ-rệt không thể hoài-nghi (và có lẽ ‘chôn-cất’ được thêm cũng vì có nói đến trong lời tiên-tri Ys 53:9). Nếu vế thứ nhất như vậy thì cũng fải hiểu vế thứ hai tương-tự như thế, nghĩa là ‘hiện ra’ không có tính-cách một việc lịch-sử riêng-biệt đối với ‘sống-lại’, nhưng như chứng cho thấy rõ thực-tại ‘sống-lại’. Bây giờ đến 2 chi-tiết ‘vì tội-lỗi ta’ ‘ngày thứ ba’: theo Cerfaux, chi-tiết I có tính-cách thần-học, và là điều nhấn đến nhờ tiếng ‘theo lời Kinh thánh’, còn chi-tiết thứ 2 có tính-cách lịch-sử mà thôi, còn ‘theo lời Kinh thánh’ đem về ‘sống lại’. Chiếu theo tính-cách fản-đề và biền-ngẫu trên này, thì không thể nhận như thế (Cerfaux, Le Christ… 24), và chẳng qua hiểu thế vì bí: Lời Kinh-thánh nói về chết thục-tội thì có lời Kinh thánh rõ rệt (Ys 53 : 5-9) Còn về ‘sống lại ngày thứ ba’ thì không có lời nào minh bạch. Thường kê ra : Tv 16: 10, Yôna 2: 1 2V 20: 5 Hs 6: 2. Bởi không rõ ràng, bởi không thấy trong Tân-ước có xuất-xứ minh-bạch như về Ys 53, nên người ta đành nói đó là chi-tiết lịch-sử: sự đã xảy ra như vậy. Nhưng điều lạ là các lời báo Thương-khó đều nói đến ‘ngày thứ ba’ và trong mạch-lạc ý-tưởng Kinh thánh được ứng-nghiệm. Vậy chiếu theo kiểu đặt câu, ‘theo lời Kinh thánh’ fải đem ‘ngày thứ ba’ cách đặc-biệt. Và lời Kinh-thánh ám-chỉ fải nói là Hs 6: 2 trước tiên: và mục-đích là vạch ra ý-nghĩa ‘Chúa Yêsu đích-thực là Mêsia’.          
 
                                                                                                                        (còn tiếp)

Lm Yuse Nguyễn Thế Thuấn
Giảng-huấn thập-niên 1960’ phổ-biến nội-bộ



Wednesday, 25 March 2015

Linh mục Yuse Nguyễn-Thế-Thuấn: Thơ Thánh Phaolô 1Cor 15:




Sự Sống Lại

Một đoạn quan-trọng về chứng-chỉ cựu-trào của Hội-thánh tiên-khởi về cuộc Fục-Sinh của Chúa, và về sự sống-lại thân-xác.
Thư-tịch:
Josephn Schmitt, Jésus ressuscité dang la Prédication apostolique (ch. II, La Tradition Apostolique dans ICor 15: 3b-5) 37-61
L.Cerfaux, Le Christ dans la thélogie de st Paul, 21-27
                  Le Chrétien …164-173
J. Jeremias, Die Abendmahnsworte Jesu, 95-97
O.Cullmann, Les premières confessions de la foi chrétienne

Cũng như trong mọi giáo-hội khác, thánh Faolô đã giảng tín-thư Sống Lại. Một tín-thư dựa trên một truyền-thống về sự chết và sự sống lại của Chúa Kitô, dẫn các chứng-chỉ của các tông-đồ, tuyên-bố chứng-chỉ của chính mình. Nhưng tin-thư của Tin Mừng gặp ngay từ đầu sau hoài nghi của Hy-Lạp về điều cốt-thiết của Kerygma (coi Cv 17: 32): sự sống lại của người chết. Với quan-niệm nhị-nguyên ăn sâu vào tâm-não, người Hy-Lạp liền tự hỏi sống-lại với cái xác, mồ chôn của hồn, thì có báo-bổ gì. 

Bởi đó, Corinthô có một số tín-hữu rất hăm-hở chịu lấy Tin Mừng mở ra cho họ những chân trời mới nhờ các đặc-sủng về trí-khôn, tinh-thần. Bởi đó, họ nghĩ rằng họ đã đạt thấu Nước Thiên-Chúa rồi (ICor 4: 8): một sự thuần-hoá về tinh-thần theo kiểu những đạo thần-bí. Bởi đó, họ chủ-trương “đã có sống lại rồi” một cách nào đó (như sau này sẽ thấy 2Tm 2: 17t), hay như trong ICor: không có sống lại: Không có vì không cần, không ích gì, vì quá cục-mịch: hồn và xác thuộc 2 giới chống-chọi nhau, thù-nghịch nhau, không thể hợp-nhất được với nhau nơi Thiên-Chúa. Giới tinh-thần hoàn-toàn siêu-việt trên vật-chất, là giới chân-thiện-mỹ hằng có, bất-hoại; giới vật chất chỉ là ảo-ảnh, là ác-căn. Bởi đó, đạo lý Sống lại, nền tảng của Kitô-giáo, rất khó lọt vào đầu óc người Hy Lạp.

Ngược lại, nhân-sinh-quan của Cựu-ước cũng như Tân-ước thì khác. Hồn thiêng-liêng khác thân-xác thật, nhưng thân-xác cũng được kéo vào công-trình cứu-chuộc và thánh-hoá. Thiên-Chúa mà tín-hữu tin-tưởng không fải là một fạm-trù lý-tưởng hay thuần-trí: Người là một người, một nhân-vật mà giới vật-chất cũng có liên-can đến bởi công-việc tạo-thành, bởi những can-thiệp trong lịch-sử. Sống lại là việc toàn-thắng trong những can-thiệp của Thiên-Chúa, trong khi người Hy-Lạp lại coi sống lại như hạ giá tư-tưởng xuống.

Đứng truớc tư-tưởng Hy-Lạp đó, truyền-thống Kitô-giáo fản-kháng kịch-liệt. Thánh Faolô nói lên truyền-thống đó: Đạo Chúa Kitô không xây-dựng trên một hệ-thống tư-tưởng, cho dẫu là một đạo-lý triết-học uyên-thâm quyến-dũ đến đâu đi nữa. Đạo Kitô, Tin Mừng là một can-thiệp của Thiên Chúa, một chuỗi sự-kiện Siêu-nhiên những chứng-tá đã chuyển lại cho tín-hữu. Muốn tránh-thoát truyền-thống đó, muốn loại đi những sự-kiện nhân-danh một lý-thuyết, tức là tiêu-hủy công-trình của Thiên-Chúa, chối-bỏ ơn cứu-rỗi Chúa Kitô đem đến, đổi hẳn tín-thư.

Vậy thánh Faolô đáp lại bằng lặp lại truyền-thống (15: 1-11)
Rồi lý-luận:

12-19   Sự  sống lại của Chúa Yêsu và sự sống-lại của tín-hữu
20-28   Một bức-hoạ lộng-lẫy về cuộc Quang-lâm của Chúa, hoàn-tất công-việc đã khởi-sự với sự Fục-sinh của Chúa.
29-34   Ít lý-luận ad hominem: thái-độ mâu-thuẫn của tín-hữu, đời sống kham-khổ của tín-hữu, của Faolô
35-49   Bàn đến các vấn-nạn và trình-bày đạo-lý: thánh Faolô dùng việc so-sánh gieo giống (mỗi giống theo loại của nó, Thiên-Chúa tạo nên một ‘thể-xác’ mới trong khi gieo giống.
Rồi đến những đề-tài thông-thường của văn-chương Hy-lạp: cái loài cầm-thú – hướng đến quan-niệm ‘thần-thiêng’, bằng những ‘hào-quang’ tinh-tú.
50-58   Sự biến-đổi cuối cùng. Và sự toàn-thắng trên sự chết
                                                                                                                        (còn tiếp)

Lm Yuse Nguyễn Thế Thuấn
Giáo-án 1960’ phổ-biến nội-bộ