Saturday, 20 August 2016

Lm Vĩnh Sang DCCT : CHUYỆN NHÂN GIAN




Theo bản tin của Vatican ( news.va ) được Tìn Mừng cho Người Nghèo ( GNsP ) dịch lại, thứ năm 11.8.2016, Đức Thánh Cha Phanxicô đã dùng bữa trưa với 21 người tỵ nạn Syria tại khu Nhà Khách Santa Marta. Trong bữa ăn trưa, cả người lớn và trẻ em đều có dịp được trò chuyện với Papa Phanxicô về cuộc sống họ mới khởi sự tại Ý. Những người tỵ nạn này hiện đang sống ở Roma và được cộng đoàn Thánh Egidio bảo trợ. Trong dịp Đức Phanxicô viếng thăm hòn đảo Lesbos vào ngày 16.4.2016 ( ảnh chụp ), ngài đã mang họ về Roma cùng với ngài. Nhóm đầu tiên đã đến Roma với ngài trên cùng chiếc bay dành riêng cho Giáo Tông, còn nhóm thứ hai đến Roma sau đó, vào giữa tháng 6 theo đề nghị của ngài.
Một lần nữa qua hình ảnh của một vị Giáo Tông, chứ không phải là một vị "Giáo Hoàng" như lâu nay vẫn quen gọi sai, chúng ta học được bài học yêu thương, đơn sơ, bình dị và chân tình rất cụ thể của một vị Cha chung như cách mọi người gọi ngài là Papa, Pape, Pope... Kể từ ngày nhận sứ vụ ngai tòa Phêrô, Papa Phanxicô đã có những chọn lựa cung cách sống gần gũi với mọi người, đặc biệt người nghèo, để nói lên tinh thần của Phúc Âm là Tin Mừng cho người nghèo.
Như chúng ta biết, vị Giáo Tông này đã không vào biệt điện dành riêng cho ngài nhưng đã sống ở nhà nghỉ Santa Marta. Từ đó ngài có dịp sống chung với những người cư trú tại đây, sinh hoạt với những người giúp việc, rồi mỗi sáng nếu không đi đâu, ngài sẽ dâng Thánh Lễ với họ, giảng dạy Lời Chúa cho họ. Không tách biệt với cộng đồng, Papa Phanxicô di chuyển đến văn phòng làm việc bằng chuyến xe buýt chung với các nhân viên của Vatican.
Với các phương tiện truyền thông hiện đại, vô tình ống kính đã ghi lại hình ảnh cổ tay áo của Papa Phanxicô đã bị sờn vải trong chuyến viếng thăm Mehico. Chắc chắn với cương vị của ngài, chuyện thay một chiếc áo mới chẳng phải là xa vời không với tới, thậm chí đó là chuyện quá nhỏ, nhưng vị Giáo Tông này đã sống một cách giản dị ngay cả trong những điều nhỏ nhặt nhất.
Chiếc cặp cầm tay trong mọi cuộc di chuyển đã là một hình ảnh trong chuỗi những hình ảnh đánh động mọi người. Tự tay ngài cầm lấy vật dụng cá nhân, mặc dầu ở cương vị của mình, có thể nhờ một tùy viên mang giúp.
Địa chỉ năng lui tới thăm viếng và cử hành Thánh Lễ của Papa lại là nhà tù, chứ không phải Đại Giáo Đường với đông đảo quần chúng, với cờ hoa rợp trời, kèn đồng vang dội. Đó là một ngôi nhà của tội nhân, với những căn phòng đơn sơ mộc mạc được canh gác nghiêm ngặt, ở đó ngài gặp gỡ những kẻ phạm pháp, những kẻ hèn mọn bị khinh miệt và tách biệt khỏi xã hội con người. Ngài đến đấy với tâm tình “mỗi khi bước qua ngưỡng cửa nhà tù, tôi ý thức chính mình là tội nhân, nơi đây phải là chỗ dành cho mình, nhưng Chúa thương tôi, tôi đến đây để tạ ơn Chúa và chia sẻ với những người ngồi tù thay tôi”, ngài đã trả lời như vậy khi được hỏi về lý do tại sao lại hay viếng thăm nhà tù.
Và nhiều hành động với cung cách sống như vậy nữa nơi vị Giáo Tông của thời đại này. Không cần nói nhiều chúng ta đều biết, thế gian đã chọn lựa khác ngài, chon sự vinh quang, hưởng thụ, sang trọng cho có đẳng cấp, họ không chọn phục vụ, không chọn khó nghèo đơn sơ, không chọn gần gũi cộng đồng, đặc biệt là người nghèo khi họ có quyền có chức, cho dẫu chính họ xuất thân từ hạng người nghèo khổ. Cứ nhìn vào cuộc sống của các quan chức ở Việt Nam sẽ thấy rất rõ, chức và quyền cộng với tinh thần thế tục đã gây biết bao đau khổ cho người khác, đặc biệt là người nghèo. Trên các phương tiện truyền thông, vụ bắn chết viên Bí thư Tỉnh Ủy và Chủ tịch Hội Đồng Nhân Dân tỉnh Yên Bái vào ngày 18.8 vừa qua đã góp thêm những hình ảnh phơi bày sự tệ hại của tinh thần thế tục.
Đó là thế gian, đó là những người từ chối hoặc không có dịp tiếp cận Tin Mừng, nhưng chúng ta thì sao ? Hàng ngày chúng ta nghe đọc Lời Chúa, hằng ngày chúng ta lên tòa giảng, lên lớp giáo lý nói Lời Chúa, chúng ta chọn cung cách sống như thế nào ? Hãy nhìn vào những trang thiết bị, những cơ sở vật chất, những phương tiện di chuyển, những cách xử dụng phòng ốc, những chọn lựa trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta chọn điều gì ? Tu Viện hay pháo đài khi chúng ta xây dựng tường rào ? Tu Viện hay khách sạn khi chúng ta chọn lựa kiểu dáng và vật liệu xây dựng ? Nơi ở của những người tự đánh giá là “con cáo có hang, con chim có tổ, Con Người không có chỗ tựa đầu” hay biệt điện dành riêng cho ông hoàng bà chúa ?
Đừng tiếp tay với thế gian vốn đã quá gian xảo và lọc lừa, trước mặt Chúa chúng ta hãy thật lòng tự vấn lương tâm, thực hành sám hối và thay đổi cách sống trước khi những tai họa sẽ giáng xuống trên đầu chúng ta, nếu cứ… “đi lại làm điếm” với thế gian này.
Lm. VĨNH SANG, DCCT, 19.8.2016

Wednesday, 17 August 2016

Gs Geza Vermes: Chân dung Đức Giêsu do tự Lời Ngài (Bài 53)



Chương 6
Đức Giêsu của Tin Mừng Nhất Lãm,
Đấng Chữa lành,
Bậc Thày Dạy đầy lôi cuốn,
Đấng tạo hưng-phấn rất Khải-huyền.
(Bài 53)



Chân Dung Đức Giêsu
do tự Lời Ngài

Cho đến nay, các yếu-tố ta sử-dụng để tái-tạo ảnh-hình về Đức Giêsu, là rút tự bằng-chứng của những người sống cùng thời với Ngài, hoặc từ truyền-thống do các tác-giả Tin Mừng Nhất Lãm nói lên.

Cũng từ các yếu-tố ấy, ta nhận ra được cảm-nhận của Đức Giêsu khi Ngài nói về Do-thái-giáo ở Palestine và ta lại cũng biết thêm cung-cách do các tác-giả Tin Mừng vẽ lên chân-dung cốt để giới-thiệu Ngài với người đọc, thời buổi trước.

Ngày hôm nay, nếu chỉ dựa vào những bằng-chứng không mấy đích-thật, ta thấy khó lòng mà nhận ra sự thật đích-thực là thế nào. Tuy nhiên, có trường-hợp cho thấy: phác-thảo được vẽ lên, vẫn đem đến cho ta cơ-sở đích-đáng để dung-hoà các nhận-định như trên. Cũng may là, ta có thể kiểm-chứng tính xác-thực ở nhận-định này là rút từ các dụ-ngôn hoặc truyện kể Tin Mừng đối chiếu với bằng-chứng này/khác rút từ châm-ngôn, tục-ngữ do Đức Giêsu thuật lại.

Ở chương sau, ta sẽ nghiên-cứu kỹ lòng đạo của người Do-thái-giáo hồi thế-kỷ thứ nhất, cho rõ ràng.

Việc kiếm tìm “chân-dung tự-tạo” của Đức Giêsu, dựa vào các đặc-trưng/đặc-thù ở Lời Ngài, không thể hoà-quyện vào với điều Ngài giảng-dạy, là bởi có làm thế cũng không đạt. Đằng khác, chính Đức Giêsu Ngài cũng không đề-xuất một phương-án nào khả dĩ có sử-tính hết. Và, Ngài cũng không để lại dấu-tích bằng chữ viết nào hết hầu giúp ta tìm ra đường-hướng tư-tưởng về những điều Ngài nói đến.

Tuy nhiên, có người lại vẫn bảo: Ngài từng tham-gia viết lên truyện kể về nữ-phụ nọ bị bắt quả tang phạm tội ngoại-tình, ở Tin Mừng Gioan đoạn 8 câu 8 với những lời như sau:

“Rồi Ngài lại cúi xuống viết gì đó trên đất…”     

Đoạn kể ở đây, không cho thấy tính xác-thực của truyện kể, bởi người đọc không thấy nó xuất-hiện ở văn-bản nổi tiếng nào viết bằng tiếng Hy-Lạp, hết. Ở Tân-Ước, tác-giả Tin Mừng viết lên câu trên cũng chỉ nói trống/không là: Ngài viết điều gì đó trên đất mà thôi, chứ không kể rõ thực-chất câu truyện có tính kiên-định, khiến người đọc thấy khó lưu-giữ ý-tưởng của người viết, ngõ hầu truyền-tải cho thế-hệ mai-hậu.

Nói cách khác, người kể đây, không cho biết nội-dung đích-thực về những điều Đức Giêsu từng viết xuống. Phải chăng Ngài đã đánh bạt tác-giả chuyên sâu thần-học là Phaolô tông-đồ trong các thư luân-lưu gửi các giáo-đoàn cũng như ở sách Công-vụ Tông đồ? Và, điều đó cũng không chứng-tỏ là: Đức Giêsu đã tóm gọn nét độc-đáo nơi lời dạy nào hết. Nếu có, chắc Ngài cũng đã san-sẻ nhiều thắc-mắc mà người nghe hoặc người đọc lâu nay đều muốn biết.

Cho dù thế, vẫn có ba nét đặc-thù trụ nơi sứ-điệp Ngài thông-chuyển, khiến ta có thể dùng đó mà tìm-hiểu chân-dung/diện-mạo rất khác-biệt của Đức Giêsu. Và, để ta biết được lập-trường Ngài chủ-trương đối với Do-thái-giáo thời Ngài sống và nhận chân ra thái-độ Ngài có với Thiên-Chúa-là-Cha cùng các ý-định Ngài từng mặc-khải về Vương Quốc Nước Trời, nữa.


Đức Giêsu
và đặc-tính Do-thái-giáo  

Phần lớn các tiêu-đề bàn về danh-xưng của Đức Giêsu, ta từng luận ở trang trước, đặc-biệt là danh-xưng “Đức Chúa”, “Ngôn-Sứ”  “Đấng Mêsia/Thiên-Sai” đều bao-hàm chức-năng giảng-dạy của Ngài. Và, điều này lại sẽ nêu lên câu-hỏi về vị-thế đích-thực của Đức Giêsu đối với Do-thái-giáo, như ta vẫn hiểu và thấy nó biểu-hiện ở thời Ngài.

Truyền-thống Đạo-giáo, từng khiến ông Phaolô và ông Gioan Tin Mừng coi Ngài như sứ-giả đến từ Thiên-Chúa, đã trụ vững trên nhiều sự/việc. Và, Đức Giêsu cũng tự coi Ngài là Đấng Thiên-sai đến từ Thiên-Chúa, trên chân Do-thái-giáo là Đạo-giáo từng để mất đi căn-tính của mình ở Palestine hồi thế-kỷ thứ nhất. Bởi thế nên, các đấng bậc đại-diện trong Đạo đã tiên-liệu bằng hành-xử chống-đối.

Vì vậy, muốn giải-thích lập-trường căn-bản khi nhận-định rằng: Đức Giêsu thành Nadarét là người Do-thái-giáo có tư-cách của Bậc Thầy dạy, ta còn biết Ngài từng là Đấng Trừ tà và Vị Giảng-thuyết. Đấng bậc Ngôn-sứ và là Người Con của Thiên-Chúa, nên ta cũng nên tìm-hiểu kỹ lời Ngài công bố về Luật Môsê ẩn-tàng nơi phần sâu lắng của đạo-giáo do Ngài truyền-dạy và thực-thi.

Các tác-giả Tin Mừng vẫn hàm-ngụ bên dưới chân-dung Đức Giêsu người Do-thái-giáo luôn đính-kết cách sâu-sắc với lề-luật và tập-tục của chúng-dân, cùng một số Lời vàng Ngài nói rõ đã xác-nhận chân-dung này.

Các Tin Mừng lại cũng xác-chứng là: Ngài từng hiện-diện trong hội-đường Do-thái-giáo ở Galilê và ở cả Đền thờ Giêrusalem, nữa. Ta còn được bảo: Ngài từng dùng bữa Vượt Qua không lâu trước khi bị đám quân-binh giam-giữ. Áo/mũ Ngài mang/mặc giống hệt mũ/áo của nhóm Pharisêu/Biệt-Phái cũng tua/đai, hộp kinh to đùng như từng kể ở Tin Mừng Mátthêu đoạn 23 câu 5, đoạn 9 câu 20, Tin Mừng Luca đoạn 8 câu 44; Tin Mừng Máccô đoạn 6 câu 56, Tin Mừng Mátthêu đoạn 14 câu 36, cùng sách Dân-số đoạn 15 câu 38-40, sách Đệ Nhị Luật đoạn 22 câu 12, cũng tuần-tự ghi như sau:

-Tin Mừng Mátthêu đoạn 23 câu 5 đã từng viết:

“Quả vậy, họ đeo những hộp kinh thật lớn, mang những tua áo thật dài.”  

-Và, đoạn 9 câu 20 lại thấy nói:

“Bỗng một người đàn bà bị băng-huyết đã mười hai năm tiến đến phía sau Ngài và sờ vào tua áo của Ngài.”

-Trong khi đó, Tin Mừng Luca đoạn 8 câu 44 rày thấy bảo:

“Bà tiến đến phía sau Ngài và sờ vào tua áo của Ngài”

-Rồi đến Tin Mừng Máccô đoạn 6 câu 56 cũng từng viết:

“Ngài đi tới đâu, vào làng mạc, thành-thị hay thôn xóm nào, người ta cũng đặt kẻ ốm đau ở ngoài đường ngoài chợ, và xin Ngài cho họ ít là được chạm đến tua áo choàng của Ngài; và bất cứ ai chạm đến, thì đều được khỏi.”

-Trong khi đó, Tin Mừng Mátthêu đoạn 14 câu 36 rõ ràng ghi như sau:

“Họ nài xin Ngài cho họ chỉ sờ vào tua áo của Ngài thôi, và ai đã sờ vào thì đều được khỏi.”

Có giai-thoại khác kể rằng: có lần Ngài vốc một ít muối lên xem muối hột đếm được có tương-đương với tiền thuế trả cho Đền Thờ không. Điều này cho thấy: Ngài vẫn tôn-trọng lề-luật về nghi-thức ở Đền Thờ như được kể trong truyện người phung được Ngài chữa  lành và Ngài còn căn-dặn phải đi trình-diện với hàng tư-tế và tự cống-hiến thì-giờ và công-sức phục-vụ Đền Thờ, như Tin Mừng Mátthêu, Máccô và Luca cũng như sách Lêvi tuần tự ghi như sau:

-Tin Mừng Máccô đoạn 1 câu 43-44 từng ghi chép:

“Ngài nghiêm giọng đuổi anh đi và bảo: "Coi chừng, đừng nói gì với ai cả, nhưng hãy đi trình-diện với các tư-tế vì anh được lành sạch, hãy dâng những gì ông Môsê đã truyền, để làm chứng cho người ta biết."    

-Trong khi đó, Tin Mừng Mátthêu đoạn 8 câu 4 lại cũng ghi:

“Rồi Đức Giêsu bảo anh: "Coi chừng, đừng nói với ai cả, nhưng hãy đi trình-diện với tư tế và dâng của lễ như ông Môsê đã truyền, để làm chứng cho người ta biết."

-Và, Tin Mừng Luca đoạn 5 câu 14 lại cũng bảo:

“Rồi Ngài truyền cho anh không được nói với ai và bảo: "Hãy đi trình-diện với các tư-tế, và vì anh đã được sạch, hãy dâng của lễ như ông Môsê truyền để làm chứng cho người ta biết."

-Và cuối cùng, sách Lêvi đoạn 14 câu 1-7 lại cũng viết:

“Đức Chúa phán với ông Môsê rằng:"Đây là luật về người phong hủi, trong ngày nó được thanh-tẩy. Nó sẽ được đưa đến với tư-tế; tư-tế sẽ ra khỏi trại. Tư-tế sẽ khám: nếu người phong hủi đã khỏi vết thương phong hủi, thì tư-tế sẽ truyền lấy cho người được thanh tẩy hai con chim còn sống và thanh-sạch, gỗ bá-hương, phẩn cánh-kiến và cành hương-thảo. Tư-tế sẽ truyền sát-tế một con chim trên một bình sành đựng nước mạch. Con chim còn sống, thì tư-tế sẽ lấy nó, cùng với gỗ bá-hương, phẩm cánh-kiến và cành hương-thảo, và nhúng hết, kể cả con chim còn sống, vào máu con chim đã bị sát-tế trên nước mạch. Tư-tế sẽ rảy bảy lần trên người đang được thanh-tẩy khỏi phong hủi, tuyên-bố nó thanh-sạch, rồi thả con chim còn sống ra ngoài đồng.”

Hành-xử này, ăn khớp với lời dạy của Đức Giêsu về giá-trị pháp-lý của Luật Torah vốn  dĩ qui về hai đoạn-văn sau đây. Thứ nhất, là Tin Mừng Mátthêu đoạn 5 câu 18 đã từng viết:

“Vì, Thầy bảo thật anh em, trước khi trời đất qua đi, thì một chấm một phết trong Lề Luật cũng sẽ không qua đi, cho đến khi mọi sự được hoàn-thành.”

Và, đoạn thứ hai cũng giống thế, đó là Tin Mừng Luca đoạn 16 câu 17 cũng có nói:

“Trời đất qua đi còn dễ hơn là một cái phết của Lề Luật rụng mất.”

Một lần nữa, điều đảm-bảo tính xác-thực của tuyên-ngôn này, là: nó đã rớt lại ở Tân-Ước khi đứng trước sự rối-rắm do nó đem lại với Giáo-hội phục-vụ người ngoại khi trước từng chống Đạo, như Tin Mừng Mátthêu và Luca dành một chỗ thường-trực, ở trong đó.

Giáo hội thời tiên-khởi và thánh-hội Đạo Chúa thời về sau, đã để luột mất lời khẳng-định của Đức Giêsu về tính kiên-định/không suy-xuyển của luật Torah, vẫn nói xa nói gần về sự khác-biệt giữa Do-thái-giáo chuyên tập-trung/chú-trọng vào lề-luật và tinh-thần rất mới của ở Đạo Chúa do Đức Giêsu đề-xướng.

Để chứng-tỏ là Ngài vượt lên trên lề-thói giữ Đạo theo kiểu Cựu-Ước, có đấng bậc còn cho biết: Đức Giêsu coi nhẹ hai điều-khoản nền-tảng của Luật Torah từng áp-đặt, đó là việc giữ ngày Sabát và qui-định ăn kiêng vẫn thấy ghi ở Kinh thánh. Bằng vào việc này, Ngài tự đánh giá Ngài cao-cả hơn ông Môsê rất nhiều, do bởi Ngài tự ý bãi-bỏ và thay-thế khoản luật ấy.

Trước đây, vào buổi thảo-luận về vai-trò của Đức Giêsu như Đấng Chữa lành và Trừ tà, ta cũng gặp lời chỉ-trích từ đâu đó vốn dĩ phê-bình rằng: bằng việc chữa lành cho người bệnh vào ngày Sa-bát, Đức Giêsu đã bẻ gẫy Lề-luật của họ. Vấn-đề chữa lành vào ngày nghỉ lễ, rõ ràng được đặt ra cách công-khai, ngay ở Tin Mừng, như ta thấy rõ.

-Tin Mừng Máccô đoạn 3 câu 4 đã có lời sau đây:

“Rồi Ngài nói với họ: "Ngày Sabát, được phép làm điều lành hay điều dữ, cứu mạng người hay giết đi?" Nhưng họ làm thinh.” 

-Và, Tin Mừng Mátthêu đoạn 12 câu 10 lại cũng viết:

“Tại đây, có người bị bại một tay. Người ta hỏi Đức Giêsu rằng: "Có được phép chữa bệnh ngày Sabát không?" Họ hỏi thế là để tố cáo Ngài.”

-Cuối cùng thì, Tin Mừng Luca đoạn 6 câu 9, cũng thấy bảo:

“Đức Giêsu nói với họ: "Tôi xin hỏi các ông: ngày Sabát, được phép làm điều lành hay điều dữ, cứu mạng người hay huỷ-diệt họ?"

Và, các cuộc bàn-luận/tranh-cãi giữa hàng tư-tế bên ngoài Tân-Ước cũng cho thấy như thế. Các tác-giả Tin Mừng đã cài đặt nơi miệng Đức Giêsu câu trả lời về chuyện ấy, bằng một khẳng-định thật xuyên-suốt, không do-dự. Và, việc này phù-hợp với quan-niệm của hàng tư-tế vốn dĩ cho rằng: việc cứu mạng sống con người phải thay thế các giới-luật về ngày Sabát.

Ở trường-hợp nào cũng thế, hình-thức chữa lành bằng lời lẽ phát từ miệng lưỡi hoặc do việc sờ chạm được Đức Giêsu áp-dụng, thật ra không nên coi đó là “công-việc” cấm-kỵ không được làm vào ngày Sabát.

Từ các bài Tin Mừng ta khám-phá ra là: chỉ mỗi vấn-đề mà những người sống ở vòng đai Galilê bận-tâm/ưu-tư nhiều nhất là: mức-độ nghiêm-trọng của tật/bệnh khiến ta có thể biện-minh cho “công tác” chữa-trị cả vào ngày Sabát, như chuyện khiêng/cáng và cho thuốc uống hoặc dầu thoa/bóp, là cần-thiết hơn cả.

Tuy nhiên, ngay vấn-đề này cũng thế, bậc trưởng hội-đường được kể ở Tin Mừng Luca lại đã qui gán cho Đấng Chữa lành hết mọi phê-phán/trách-cứ, chứ không phải những người tìm đến với Ngài để được chữa lành vào ngày Sa-bát, như tác-giả Luca ghi ở đoạn 13 câu 14 sau đây:

“Ông trưởng hội-đường tức-tối vì Đức Giêsu đã chữa bệnh vào ngày Sabát. Ông lên tiếng nói với đám đông rằng: "Đã có sáu ngày để làm việc, thì đến mà xin chữa bệnh những ngày đó, đừng có đến vào ngày Sabát.”

Các tư-tế được sách Mishnah soi-sáng, đã bênh-vực cho tính khoan-dung/nhân-hậu vẫn chủ trương rằng: giả như có nghi-vấn nào khác đặt ra cho tính nghiêm-trọng của các căn-bệnh khả dĩ đe-doạ mạng sống người đau yếu, thì điều đó cũng đủ để đấng chữa lành được phép lướt/vượt luật buộc tuân-giữ ngày Sa-bát như đã ghi ở “mToma” đoạn 8 câu 6.

Thật ra thì, ngay như lời tuyên-bố của Đức Giêsu về ngày Sa-bát có gây “shốc” cho ai nữa, vẫn được bày-tỏ là vì lợi-ích của con người chứ không phải là con người được tạo-dựng là vì lợi-ích của ngày Sabát như Tin Mừng Máccô đoạn 2 câu 27 từng viết vào thế kỷ thứ hai sau Công nguyên. Tin Mừng đây, có những câu như sau:

“Ngài nói tiếp: "Ngày Sabát được tạo nên cho con người, chứ không phải con người cho ngày sa-bát.” 

Đằng khác, Mekhilta khi trích sách Xuất-hành đoạn 31 câu 14, cũng nhấn mạnh:

“Các ngươi sẽ giữ ngày Sabát, vì đó là ngày thánh đối với các ngươi. Kẻ nào vi-phạm điều ấy, thì sẽ bị xử tử. Phải. Kẻ nào làm việc trong ngày ấy, sẽ bị khai trừ khỏi dân nó.”

Thêm nữa, luật-lệ về thức ăn ở một chỗ khác trong Tin Mừng có nói rằng: khi Đức Giêsu bị người nghe giảng lại coi Ngài như đã tạo xung-khắc với luật Torah của Môsê, rồi. Tuy nhiên, có người lại hiểu là: Ngài đã phá bỏ sự khác-biệt giữa thức ăn lành/sạch đối với thực-phẩm đầy ô-uế, tức: đã đặt nền-tảng trên hiểu-biết thô-thiển về câu nói tế-nhị ở các đoạn Tin Mừng Máccô đoạn 7 câu 15, 18-19, và Tin Mừng Mátthêu đoạn 15 câu 11, 17-18, như sau:

-Ở Tin Mừng Mátthêu đoạn 7 câu 15 ta thấy viết:

“Không có cái gì từ bên ngoài vào trong con người lại có thể làm cho con người ra ô uế được; nhưng chính cái từ con người xuất ra, là cái làm cho con người ra ô uế.”      

Và,  đoạn 7 câu 18-19 cũng diễn-tả:

“Khi Đức Giêsu rời đám đông vào nhà, các môn đệ hỏi Ngài về dụ-ngôn ấy. Ngài nói với các ông: "Cả anh em nữa, anh em cũng ngu tối thế sao? Anh em không hiểu à? Bất cứ cái gì từ bên ngoài vào trong con người, thì không thể làm cho con người ra ô-uế, hết.”

-Trong khi đó, Tin Mừng Mátthêu đoạn 15 câu 11 lại cũng nói:

“Không phải cái vào miệng làm cho con người ra ô-uế, nhưng cái từ miệng xuất ra, cái đó mới làm cho con người ra ô-uế."

Và, đoạn 15 câu 17-18 cũng diễn-tả:

“Anh em không hiểu rằng bất cứ cái gì vào miệng thì xuống bụng, rồi bị thải ra ngoài sao? Còn những cái gì từ miệng xuất ra, là phát-xuất tự lòng, chính những cái ấy mới làm cho con người ra ô-uế.”

Ý-nghĩa hiển-nhiên nơi lời Ngài ở trên chỉ muốn bảo rằng: ô-uế không do tự thức ăn mà do tâm-can con người không lý gì đến việc Đấng thần-thiêng cấm-đoán, tức lối giải-thích đạo-đức về quan-niệm lề-luật. Lời răn-dạy như thế, ta có thể truy-tầm được nguồn-gốc tác-giả, ngoại trừ các lời ngôn-sứ ở Kinh-thánh, hệt như khi ta truy-tầm nguồn gốc bức thư của Aristeas hồi tiền bán thế kỷ thứ hai trước Công-nguyên, qua đó Thiên-Chúa được tôn-vinh không bằng phẩm-vật quà tặng hoặc lễ-vật hy-sinh, nhưng bằng sự thanh-cao của linh-hồn và niềm xác-tín lành-thánh. Cũng một ý-tưởng như thế, nhấn mạnh lời dạy được cả Philô của Alexandria lẫn Đức Giêsu san-sẻ trong 10 điều giới-lệnh, như bản tóm tắt Lề-luật như có đề-cập ở Luật đặc-biệt đoạn 1 câu 1, và ở Tin Mừng Máccô đoạn 10 câu 17-19 cũng như Tin Mừng Mátthêu đoạn 19 câu 16-19 và Tin Mừng Luca đoạn 18 câu 18-20, sau đây:

-Ở Tin Mừng Máccô 10: 17-19 đã thấy nói:

“Đức Giêsu vừa lên đường, thì có một người chạy đến, quỳ xuống trước mặt Người và hỏi: "Thưa Thầy nhân-lành, tôi phải làm gì để được sự sống đời đời làm gia-nghiệp?" Đức Giêsu đáp: "Sao anh nói tôi là nhân-lành? Không có ai nhân-lành cả, trừ một mình Thiên-Chúa. Hẳn anh biết các điều răn: Chớ giết người, chớ ngoại tình, chớ trộm cắp, chớ làm chứng gian, chớ làm hại ai, hãy thờ cha kính mẹ."

-Và, Tin Mừng Mátthêu 19: 16-19, cũng đã viết:

“Bấy giờ có một người đến thưa Đức Giêsu rằng: "Thưa Thầy, tôi phải làm điều gì tốt để được hưởng sự sống đời đời?" Đức Giêsu đáp: "Sao anh hỏi tôi về điều tốt? Chỉ có một Đấng tốt lành mà thôi. Nếu anh muốn vào cõi sống, thì hãy giữ các điều răn." Người ấy hỏi: "Điều răn nào?" Đức Giêsu đáp: "Ngươi không được giết người. Ngươi không được ngoại tình. Ngươi không được trộm cắp. Ngươi không được làm chứng gian. Ngươi phải thờ cha kính mẹ", và "Ngươi phải yêu đồng loại như yêu chính mình."

-Cuối cùng, Tin Mừng Luca 18: 18-20 lại cũng bảo:

“Có một thủ-lãnh hỏi Đức Giêsu: "Thưa Thầy nhân-lành, tôi phải làm gì để được sự sống đời đời làm gia-nghiệp?" Đức Giêsu đáp: "Sao ông nói tôi nhân-lành? Chẳng có ai nhân-lành cả, trừ một mình Thiên-Chúa. Hẳn ông biết các điều răn: Chớ ngoại tình, chớ giết người, chớ trộm cắp, chớ làm chứng gian, hãy thờ cha kính mẹ."

Ở cái-gọi-là Khuôn Vàng Thưóc Ngọc cũng thấy có lời khuyên mọi người rằng: “Những gì mình không muốn người khác làm cho mình, thì mình cũng đừng làm cho người khác.” Đó là những hình thức khác biệt rút từ tác giả Tobit đoạn 4 câu 15 và Philô  Hypothetica đoạn 7 câu 6 cho đến tác-giả Hillel là bậc thày hàng đầu của Do-thái-giáo chuyển qua thời-đại của “bShabbat” ở câu 31a và qua Đức Giêsu như Tin Mừng Mát-thêu đoạn 7 câu 12 và Luca đoạn 6 câu 31, có ghi sau đây:

-Ở Tin Mừng Mátthêu 7: 12, ta thấy viết:

“Vậy tất cả những gì anh em muốn người ta làm cho mình, thì chính anh em cũng hãy làm cho người ta, vì Luật Môsê và lời các ngôn-sứ là thế đó.”

-Và, Tin Mừng Luca 6 31, cũng đã ghi:

“Anh em muốn người ta làm gì cho mình, thì cũng hãy làm cho người ta như vậy.”

Quay về với luật ăn kiêng mà các tân-tòng thường bận-tâm, có nhà chú-giải nọ khi nghiên-cứu Tin Mừng Máccô đoạn 7 câu 19 đã nói như sau:

“Xem thế thì, khi Đức Giêsu tuyên-bố rằng ‘mọi thức ăn đều thanh-sạch’. Câu nói này là lời phê-phán thứ-yếu không liên-quan gì đến chính Đức Giêsu nhưng mang nhiều ý-nghĩa và tạo thuận-lợi cho Giáo hội phục-vụ người ngoại mà đoạn Tin Mừng này nhắm tới. Đạo Chúa thời tiên-khởi cũng gặp trở-ngại khi ứng-xử với các tân-tòng mới hồi-hướng trở về như được kể ở sách Công Vụ Tông-đồ và ở cuộc tranh-cãi giữa ông Phaolô và Phêrô hồi các ngài còn ở Antiôkia. Điều này chứng tỏ rằng: với tín-hữu tiên-khởi, không một ai biết là Đức Giêsu từng tuyên-bố là các thức-ăn đều lành/sạch.”

Cũng giống hai bằng chứng vừa nói có liên-quan đến lời Đức Giêsu tuyên-bố rằng Ngài ở trên Lề-luật, bằng chứng thứ ba lại nằm ở câu nói được Ngài tóm tắt ở Bài Giảng Trên Núi mà người đọc vẫn coi là “phản-đề” cho Tin Mừng Mátthêu đoạn 5 câu 21-48, sau đây:

“Anh em đã nghe Luật dạy người xưa rằng: Chớ giết người; ai giết người, thì đáng bị đưa ra toà. Còn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết: Ai giận anh em mình, thì đáng bị đưa ra toà. Ai mắng anh em mình là đồ ngốc, thì đáng bị đưa ra trước Thượng Hội Đồng. Còn ai chửi anh em mình là quân phản đạo, thì đáng bị lửa hoả ngục thiêu đốt. Vậy, nếu khi anh sắp dâng lễ vật trước bàn thờ, mà sực nhớ có người anh em đang có chuyện bất bình với anh, thì hãy để của lễ lại đó trước bàn thờ, đi làm hoà với người anh em ấy đã, rồi trở lại dâng lễ vật của mình. Anh hãy mau mau dàn xếp với đối phương, khi còn đang trên đường đi với người ấy tới cửa công, kẻo người ấy nộp anh cho quan toà, quan toà lại giao anh cho thuộc hạ, và anh sẽ bị tống ngục. Thầy bảo thật cho anh biết: anh sẽ không ra khỏi đó, trước khi trả hết đồng xu cuối cùng.

"Anh em đã nghe Luật dạy rằng: Chớ ngoại tình. Còn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết: ai nhìn người phụ nữ mà thèm muốn, thì trong lòng đã ngoại tình với người ấy rồi. Nếu mắt phải của anh làm cớ cho anh sa ngã, thì hãy móc mà ném đi; vì thà mất một phần thân thể, còn hơn là toàn thân bị ném vào hoả ngục. Nếu tay phải của anh làm cớ cho anh sa ngã, thì hãy chặt mà ném đi; vì thà mất một phần thân thể, còn hơn là toàn thân phải sa hoả ngục.
"Luật còn dạy rằng: Ai rẫy vợ, thì phải cho vợ chứng thư ly dị. Còn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết: ngoại trừ trường hợp hôn nhân bất hợp pháp, ai rẫy vợ là đẩy vợ đến chỗ ngoại tình; và ai cưới người đàn bà bị rẫy, thì cũng phạm tội ngoại tình.

"Anh em còn nghe Luật dạy người xưa rằng: Chớ bội thề, nhưng hãy trọn lời thề với Đức Chúa. Còn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết: đừng thề chi cả. Đừng chỉ trời mà thề, vì trời là ngai Thiên Chúa. Đừng chỉ đất mà thề, vì đất là bệ dưới chân Người. Đừng chỉ Giêrusa-lem mà thề, vì đó là thành của Đức Vua cao cả. Đừng chỉ lên đầu mà thề, vì anh không thể làm cho một sợi tóc hoá trắng hay đen được. Nhưng hễ "có" thì phải nói "có", "không" thì phải nói "không". Thêm thắt điều gì là do ác quỷ.

"Anh em đã nghe Luật dạy rằng: Mắt đền mắt, răng đền răng. Còn Thầy, Thầy bảo anh em: đừng chống cự người ác, trái lại, nếu bị ai vả má bên phải, thì hãy giơ cả má bên trái ra nữa. Nếu ai muốn kiện anh để lấy áo trong của anh, thì hãy để cho nó lấy cả áo ngoài. Nếu có người bắt anh đi một dặm, thì hãy đi với người ấy hai dặm. Ai xin, thì hãy cho; ai muốn vay mượn, thì đừng ngoảnh mặt đi.

"Anh em đã nghe Luật dạy rằng: Hãy yêu đồng loại và hãy ghét kẻ thù. Còn Thầy, Thầy bảo anh em: hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em. Như vậy, anh em mới được trở nên con cái của Cha anh em, Đấng ngự trên trời, vì Người cho mặt trời của Người mọc lên soi sáng kẻ xấu cũng như người tốt, và cho mưa xuống trên người công chính cũng như kẻ bất chính. Vì nếu anh em yêu thương kẻ yêu thương mình, thì anh em nào có công chi? Ngay cả những người thu thuế cũng chẳng làm như thế sao? Nếu anh em chỉ chào hỏi anh em mình thôi, thì anh em có làm gì lạ thường đâu? Ngay cả người ngoại cũng chẳng làm như thế sao? Vậy anh em hãy nên hoàn thiện, như Cha anh em trên trời là Đấng hoàn thiện.”  

Ở bài này, có một câu lấy từ Cựu-Ước như: “Ngươi không được giết người” từng được thay thế và đưa vào Tân-ước bằng lời tuyên-bố của Đức Giêsu như Tin Mừng Mátthêu đoạn 5 câu 21-22, có nói:

“Anh em đã nghe Luật dạy người xưa rằng: Chớ giết người; ai giết người, thì đáng bị đưa ra toà. Còn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết: Ai giận anh em mình, thì đáng bị đưa ra toà. Ai mắng anh em mình là đồ ngốc, thì đáng bị đưa ra trước Thượng Hội Đồng. Còn ai chửi anh em mình là quân phản đạo, thì đáng bị lửa hoả ngục thiêu đốt.”       

Tuy nhiên, phân-tách cho kỹ, ta sẽ thấy lời Ngài tuyên-bố lại củng-cố cho sáng-tỏ chứ không làm cho Luật Torah ra mâu-thuẫn. Bởi, khi khuyên mọi người đừng nổi-giận, Đức Giêsu không để cho các vụ chém giết hoặc án-mạng được xảy đến, nhưng Ngài muốn bảo đảm rằng cội rễ của hành-động tương-tự phải được đánh bật gốc.

Ngõ hầu biến các phản-đề thành một thứ đả-phá từng nét luật, nhà chú-giải Tin Mừng người Đức tên là Ernst Kãsemann có nói đến thứ mù/lòa thất-thường nơi một số các thần-học-gia của ta thường ngả về hướng ấy.

                                                                                                          (còn tiếp)

Gs Geza Vermes biên-soạn,
Mai Tá lược dịch.