Friday, 22 July 2016

Lm Vĩnh Sang DCCT Biển Chết



BIỂN CHẾT
Tôi vừa đi dự một tang lễ của một người chết vì bệnh ung thư. Ông đã vượt qua ngưỡng của hai chữ hưởng thọ, nhưng ở thời hiện đại này ra đi với độ tuổi ấy vẫn được kể là sớm. Ông đang sinh hoạt rất bình thường, ngày ngày vẫn dành nhiều thời gian cho việc phục vụ ở Nhà Thờ, bỗng một ngày thấy đau ở vùng bụng, rồi có những triệu chứng khó tiêu, sau khi gặp bác sĩ với các xét nghiệm y khoa, bản án ung thư rơi vào cuộc đời của ông, nhanh chóng, chỉ trong vòng ba tháng, ông gánh chịu những ngày quằn quại trên giường bệnh, với những cơn đau không thể diễn tả, sức khỏe suy nhược dần rồi ra đi. Mọi người thân yêu thúc thủ nhìn ông đi trong đau đớn, không ai có thể cứu được ông, không ai có thể chia sẻ được với ông.
http://vietnamnet.vn/vn/suc-khoe/299085/moi-ngay-viet-nam-co-205-nguoi-chet-vi-ung-thu.html. Đọan tin này cho biết mỗi ngày trên toàn cõi Viêt Nam có 205 người chết vì ung thư.
http://suckhoe.vnexpress.net/tin-tuc/cac-benh/ung-thu-se-tang-manh-o-viet-nam-trong-5-nam-toi-3324990.html. Đoạn tin này cảnh báo sẽ bùng nổ ung thư ở Việt Nam trong vòng 5 năm tới.
Nhưng bây giờ, khi chúng ta biết được biển của hơn 4 tỉnh miền Trung bị đầu độc, sinh vật dưới biển chết sạch do các chất độc mà chính Formosa đã thừa nhận, một số các hải sản chết không kiểm soát được đã phân tán đi khắp nơi mang theo độc tố lên bàn ăn của từng nhà.
Tỉnh Hà Tĩnh rúng động vì lộ dần ra rác thải nguy hại chôn lấp khắp nơi, xả nước đầu nguồn được biện minh là bảo vệ đập thủy điện kéo theo lũ cuốn các chất độc lao nhanh về hạ nguồn dân cư, thấm sâu xuống các mạch nước ngầm, len lỏi vào từng nhà qua nguồn nước sinh hoạt, qua nông sản nhận nước. Không chỉ Hà Tĩnh, Phú Thọ cũng hoang mang vì chất thải được đưa lên tận Phú Thọ, Phú Thọ được xem là đầu nguồn nước của Hà Nội. Rồi sẽ là tỉnh nào nữa, sẽ là đầu nguồn của thành phố nào nữa ?
Hàng ngày có bao nhiêu tấn thuốc độc theo rau xanh, theo thịt gia súc, theo trái cây, theo các loại nước giải khát, theo không khí… luồn lách vào tận xương tủy, phổi gan của người Việt Nam ? Hàng ngày có bao nhiêu chất nguy hại theo quần áo, theo các vật dụng, các món đồ chơi trẻ em, theo các loại hàng tiêu dùng… có xuất xứ từ Tàu Cộng ngấm vào da thịt người Việt Nam. Hai quả bom bùn đỏ treo lơ lừng trên cao nguyên sẵn sàng đổ úp xuống, nuốt trọn cư dân vùng đồng bằng phía nam Trung phần. Mọi dòng sông từ Bắc vào Nam tràn trề sức sống phù sa nay đang lịm dần hấp hối.
Như thế sẽ không là năm năm tới, mà ngay bây giờ; sẽ không là mỗi ngày 200 người chết vì ung thư, mà con số sẽ gấp mấy lần lên; mỗi năm không chỉ là 60.000 người chết vì ung thư mà sẽ là 600.000 hay 6.000.000 người ? Các bé sơ sinh ra đời với bao nhiêu thương tật, những hình hài méo mó vẹo vọ xuất hiện khắp đường phố, bệnh viện dày đặc người rên la, các lò thiêu phát triển mạnh và chạy hết công suất, dân số Việt Nam sẽ là... ! Không còn là 90 triệu dân nữa đâu, chỉ vài năm nữa thôi !
Trong lần đến thămVũng Áng, Đức Cha Giuse Ngô Quang Kiệt, nguyên Tổng Giám Mục Hà Nội đã nói: “Tôi thấy có ít nhất có bốn cái chết: cái chết của lương tâm, cái chết của luân lý, cái chết của lý trí, cái chết của chính trị.
Lương tâm là ơn Chúa ban cho người ta để người ta phân biệt được điều gì tốt điều gì xấu, khi làm điều tốt thì lương tâm thanh thản, an ủi còn khi làm điều xấu lương tâm cắn rứt. Thế thì khi lương tâm chết rồi nó không còn cắn rứt nữa. Cho nên khi làm điều xấu mà nó không còn cắn rứt nữa thì lương tâm đó chết rồi.
Luân lý là những chuẩn mực, quy luật để hành xử cho đúng đạo lý. Khi cư xử không còn theo đạo lý nữa, không còn biết điều xấu nữa thì luân lý đó chết rồi, nó không bị chi phối bởi những chuẩn mực đạo đức, không còn quy tắc đạo lý nữa.
Lý trí để giúp người ta biết phân định những giá trị cao thấp khác nhau như Đức Thánh Cha nói rằng: “Thời gian lớn hơn không gian, toàn phần lớn hơn một phần”. Bây giờ người ta chọn một phần mà quên đi toàn phần thì cái đó là cái chết của lý trí không còn phân định được và chọn các giá trị thấp mà bỏ các giá trị cao.
Chính trị chính là nghệ thuật tổ chức sắp xếp để cho mọi người được hạnh phúc. Cho nên nó đã chết trong lòng con người chính là nguyên nhân làm cho biển chết, cá chết.” ( Đức Tổng Giám Mục Giuse Ngô Quang Kiệt, Tin Mừng cho Người Nghèo phỏng vấn ngày 19.6.2016 ).
Xin hỏi: trong các hoạt động vận hành bộ máy chính trị và kinh tế, tham gia vào việc nhập khẩu, cánh tác nông sản, chăn nuôi gia súc, phân phối thực phẩm… có bao nhiêu người Công Giáo nói riêng và có bao nhiêu người có tôn giáo nói chung tham gia ? Lương tâm chết, luân lý chết, tôn giáo có trách nhiệm không ? Tổ chức chính trị xã hội đầy con người đến chỗ lương tâm chết, luân lý chết, vậy vai trò huấn luyện lương tâm, hướng dẫn luân lý của tôn giáo đâu ? Chúng ta thường nói đạo nào cũng tớt, đạo nào cũng dạy ăn ngay ở lành. Đã đến lúc tôn giáo phải lên tiếng và giành lại quyền “dạy ăn ngay ở lành” của mình chưa ? Tại sao lại mượn cớ là không làm chính trị để trốn trách nhiệm ?
Một nhà trồng nông sản không dùng thuốc độc hại sẽ không sống nổi nhưng cả một Giáo Xứ không dùng thuốc độc hại có được không ? Một Giáo Xứ không dùng thuốc độc hại sẽ lỗ lã nặng nhưng cả một Giáo Phận không dùng thuốc độc hại có được không ? Một trang trại nuôi gia cầm không dùng thuốc tăng trọng sẽ bị thiệt hại nhưng tất cả các trang trại của người có tôn giáo không dùng thuốc tăng trọng có được không ? Một người cố gắng sống ăn ngay ở lành sẽ rất khó, nhưng cả hàng ngàn người tham gia các cuộc rước, cả hàng ngàn người trẩy hội cắm nhang ở chùa đền thật sự ăn ngay ở lành có được không ? Vai trò xã hội của tôn giáo là giữ lấy cái tinh thần, cái ngay lành của con người.
Trong Thư Chung gởi các tìn hữu Giáo Phận Vinh, Đức Cha Phaolô Nguyễn Thái Hợp đã hướng dẫn người Công Giáo thuộc Giáo Phận Vinh rất rõ ràng: Không tiêu thụ, không phân tán, không sản xuất chế biến thực phẩm bẩn, dĩ nhiên ngài cũng lên tiếng yêu cầu minh bạch và xử lý thảm họa môi trường. Đó là lời ngôn sứ, đó là thi hành sứ mạng ngôn sứ.
Dân tộc Việt Nam giàu tinh thần tôn giáo đang chờ đợi những tiếng nói như vậy. Mặc kệ thế gian công kích đánh phá, mặc kệ thế gian hận thù “vu khống đủ điều xấu xa”, mình không thuộc về thế gian nên thế gian sẽ không ưu ái mình, mình thuộc về Thiên Chúa. Không thể im lặng kéo nhau vào chỗ chết !
Lm. VĨNH SANG, DCCT, thứ năm 21.7.2016

Monday, 18 July 2016

Gs Geza Vermes: Thuyết Mêsia nơi nguồn Do-thái-giáo (Bài 48)



Chương 6
Đức Giêsu của Tin Mừng Nhất Lãm,
Đấng Chữa lành,
Bậc Thày Dạy đầy lôi cuốn,
Đấng tạo hưng-phấn rất Khải-huyền.
(Bài 48)



Danh-xưng Mêsia
hoặc Đức Kitô


Nay, trở về với danh-xưng đích-thực có khả-năng chiếu-toả lằn sáng soi-rọi, để xem người đồng-hương cùng cảnh-ngộ với Ngài ở Galilê và Giuđêa, nhận-thức thế nào về các tên gọi ấy. Danh-xưng cao-cả nhất nói về Ngài, trước tiên là Đấng Thiên-Sai/Mêsia hoặc Đức Kitô, hoặc “Người con của Con Người”, và Đức Chúa, Ngôn-sứ.    

Trước khi duyệt/xét cách ngắn/gọn các danh-xưng này, chúng tôi buộc lòng phải cảnh-báo với các bạn, là: suốt hai ngàn năm Đạo Chúa, danh-xưng ấy vẫn liên-tục triển-nở trong sử-dụng. Thế nên, công-tác ta làm đây, là: thẩm-định không chỉ mỗi chuyện người ngày nay hiểu thế nào về danh-xưng ấy thôi, mà còn coi xem các tên gọi gán cho Ngài có nghĩa gì với bạn-đạo Do-thái-giáo ở thế-kỷ thứ nhất, sau Công nguyên, nữa?


Thuyết Thiên-sai/Mêsia
nơi nguồn Do-thái-giáo,
ngoài Tân-Ước.


Trên căn-bản, thì danh-xưng “Mashiah/Meshiha” Do-thái-giáo ở tiếng Aram; và “Christos” tiếng Hy-Lạp có nghĩa: “Đấng bậc” nào đó được xức dầu tôn-phong lên làm vua Do-thái như Saul (ở sách Samuel quyển 1 đoạn 10 câu 1), hoặc làm ngôn-sứ như Êlisha (ở sách Các Vua quyển 1 đoạn 19 câu 16), hoặc thành vị tư-tế như Aarôn và con cháu ông  được nói ở sách Xuất-Hành đoạn 28 câu 41 và sách Ysaya đoạn 45 câu 1, có những điều được viết như sau:


“Thiên Chúa phán với kẻ Ngài đã xức dầu vua Kyrô
Ta đã cầm lấy tay phải nó,
bắt các dân tộc thuần-phục,
Ta tước khí-giới của các vua,
mở toang các cửa thành trước mặt nó,
khiến mọi cổng rào không còn đóng kín nữa.”
(Xh 28: 41/Ys 45: 1)

“Người được Thiên-Chúa xức dầu”, là danh-xưng chỉ vua/quan thần/thánh khi xưa được gán cho Đavít và giòng-dõi con cháu ông, ngoại trừ một lần đặc-biệt được trao cho Syrô, vua/quan xứ Ba-Tư đấng giải-phóng Do-thái-giáo khỏi chốn giam-cầm do Babylon áp-đặt.

Theo ngôn-ngữ truyền-thống những đợi-trông, thì: câu “Vị vua được tôn-phong/xức dầu” đã thành hiện-thực sau khi ông bị hoàng-đế Babylon là Nebuchadnezza phế-bỏ vào năm 586 trước Công nguyên. Ý-nghĩa đặc-trưng Thiên Sai/Mêsia, là vị vua cuối cùng của Do-thái-giáo sẽ đánh bại mọi dân nước ở bên ngoài, quyết khuất-phục đưa họ về với Israel và Thiên-Chúa của ông. Rồi từ đó, mở đầu Vương Quốc Nước Trời ở trên cao.

Vị cứu-tinh đây, được trông-ngóng sẽ đạt đến vào giữa thời Cựu-Ước và Tân-Ước, đặc-biệt là thời của những giao-động chính-trị chống thế-lực ngoại-bang đang thắng-thế. Khi ấy, là người Hy-Lạp thời Maccabê; hoặc, người La Mã sau ngày Pompei tiến-chiếm toàn cõi Palestine vào năm 63 trước Công-nguyên. Và nhiều lần xảy ra như thế, trong chuỗi ngày dài khi đất nước Palestine dấn mình vào hai cuộc chiến, trong đó người Do-thái-giáo chống đế-quốc La Mã vào thế-kỷ thứ nhất, và cả thế-kỷ thứ hai sau Công-nguyên, nữa.                   

Muốn truy-tầm nguồn-sử nơi lời kinh, để khám-phá xem chúng-dân bình-thường thuộc loại nào vẫn ngóng/chờ một giải-thoát, ta có thể xem xét các thánh-vịnh do vua Salômôn đặt, nhất là thánh-vịnh 17 và 18 ở thế-kỷ thứ nhất trước Công-nguyên, cùng các văn-bản nói về Đấng Thiên-Sai/Mêsia ghi ở “Cảo Bản Biển Chết” có niên-biểu tương-tự với lời kinh/câu hát ở hội-đường nổi tiếng, trong đó có “18 Phép Lành” đặt ở thế-kỷ thứ nhất sau Công-nguyên. Tất cả đều chuyên-chở ảnh-hình đầy sắc mầu hy-vọng đợi/chờ Đấng Thiên-Sai/Mêsia sẽ đến. Ở đây, đấng quản-cai được tấn-phong có xức dầu rất oai-phong lẫm-liệt, công-minh và lành thánh như thánh-vịnh 17 được ghi ở câu 23-36, những hát rằng:


“Ôi Lạy Chúa, xin hãy đem họ đến với Vua, là con của Đavít…
Và ban cho ngài sức mạnh để đập tan quan quyền bất-chính…
Và ngài sẽ tụ hợp chúng dân lành thánh đến với nhau…
Ngài sẽ đặt hết muôn dân ngoại-bang phủ-phục dưới ách của ông…
Và ông sẽ trở-thành vị vua công-minh được Chúa dạy-dỗ…
Và từ đó, sẽ không còn chuyện bất-chính ở thời ngài trong nhóm của họ nữa,
Bởi, tất cả sẽ lành-thánh, và vua cha của họ sẽ được Chúa Xức Dầu.”   

Và, lời kinh quen-thuộc gọi là Phép Lành của Thủ-Lãnh Cộng-đoàn, tức vị chỉ-huy binh-đội tương-lai Cộng đoàn Qumran, lại cũng vạch cho thấy hình-ảnh tương-tự về cuộc binh-đao có Đức Khôn-ngoan của Thiên-Chúa hỗ-trợ: 


“Đức Chúa sẽ chúc lành Thủ-Lãnh Cộng-đoàn ở chốn binh-đao…
Khiến ông lập Vương-quốc cho dân mình, mãi về sau…
Xin Chúa nâng-nhấc mọi dân nước lên non cao vĩnh-cửu như đồn-tháp củng-cố…
[Thày hãy đập vào người dân-chúng] bằng sức mạnh cánh tay thày và tàn-phá trái đất bằng vương-trượng của thày…
Thày hãy đem sự chết đến với kẻ tội lỗi bằng hơi thở trên môi thày…
[Xin Chúa đem đến cho thày thần-khí nhủ-khuyên] và sức mạnh tồn-tại mãi…
thần-khí hiểu biết, kính sợ Chúa…” (1QS b 5: 20-25)

Như ta biết, ở “Lời kinh” nơi đây, không một chữ nào chỉ về Đấng Thiên-Sai/Mêsia hết. Nhưng, các đoạn khác ở “Cảo Bản Biển Chết” đã làm sáng-tỏ vấn-đề này. Chẳng hạn như, khi qui về Đấng Thiên-Sai/Mêsia rất Công Minh thuộc nhành Đavít diễn-tả ở chương 4Q252 6 có kể về sách Sáng Thế Ký ở đoạn 49 câu 10; hoặc cũng diễn-tả nhành Đavít là Thủ-Lãnh Giòng-dõi cuối sẽ đánh bại người La Mã và Kit-tim như ở đoạn viết số 4Q285.

Cuối cùng thì, lời kinh hằng ngày của Do-thái-giáo, tạo nhiều ảnh-hưởng cùng với 18 Phép Lành được trích-dẫn ở đây, đã rút từ văn-kiện Palestine có duyệt-xét, cũng đã làm chứng cho niềm hy-vọng trọng-điểm về vị Vua Công-Minh đã Xức Dầu sẽ đến lại như lời kinh hôm sớm vẫn nguyện rằng:


“Lạy Chúa, Thiên-Chúa của con,
xin rộng ban ơn lành theo lượng từ-bi cao cả cho Israel dân Ngài
và cho Giêrusalem thành thánh của Ngài,
cho Zion chốn vinh-quang Ngài ngự-trị,
và Đền thánh nơi Ngài trị-vì,
Và, cho vương-quốc thuộc giòng Đavít, Đấng Thiên-Sai Công Minh của Ngài…”

Phía sau đặc-điểm chính của Đức Vua được xức dầu thời cánh-chung, vị quân-vương thống-trị địa-cầu là đấng bảo-vệ sự thật và sự công-chính nơi Vương Quốc Nước Trời, ở tư-thế ít trổi-bật như các nhân-vật nào khác, đem tư-duy thần-học đến với Do-thái-giáo bao gồm các tư-tế và nhà thần-bí buổi giao-thời giữa Cựu-ước và Tân-ước.

Năm 152 sau Công nguyên, giòng-dõi tư-tế Maccabê–Hasmônê đã lớn mạnh với vai-trò lãnh-tụ các nước Do-thái-giáo đã chuyển về thuyết Thiên-Sai/Mêsia thành thể-chế gồm các tư-tế. Giao-ước Lêvi, vốn xuất-hiện vào giữa thế-kỷ thứ hai trước Công-nguyên, được xét đi xét lại nhiều lần, nên có nói đến Vị Trưởng-Tế Mới ở chương 18.

Theo đó, thì Vị Trưởng-tế Mới này, sẽ thực-hiện việc xét-xử thật thoả-đáng với thế-gian. “Ngôi Sao” của ông, sẽ toả-sáng trên bầu trời đầy tinh-tú, tựa hồ vì sao của vua/quan quân-quyền, rồi đem bình-an đến với mọi người, trên trái đất.

Ý-niệm về vị Trưởng-tế đã xức-dầu, được xác-chứng ở Cộng-đoàn Biển Chết là nơi người người trông đợi Đấng Thiên-Sai/Mêsia của Aarôn và Vua Thiên-Sai/Mêsia của Do-thái là vị Trưởng-tế và là Thủ-Lãnh Cộng-đoàn hoặc Tư-Tế vốn có vai-trò giải-thích mọi luật-lệ lại cũng thuộc nhành Đavít.

Đấng Thiên-Sai/Mêsia của Aarôn nói ở đây, được quan-niệm như vị Trưởng-tế Cuối-cùng chủ-trì cuộc chiến nghi-thức phụng-tự sau cuộc đối-đầu giữa ánh sáng và bóng tối đã diễn-tả ở Cảo Bản Cuộc Chiến Qumran. Ở một tài-liệu khai-thác, lại thấy có Phép Lành của vị Trưởng-tế, viết như sau:                  


“Xin Chúa giỡ bỏ mọi biểu-đồng-tình Ngài có đối với thày…
Xin Ngài chọn những người tham-gia cùng với đoàn tư-tế của thày…
Xin Ngài đặt lên đầu thày, vương-miện vinh-quang chốn miên-trường…
Xin Ngài chiến-đấu ở hàng đầu, trước ngàn quân của thày…  
Xin Ngài dựng nền hoà-bình cho thày mãi mãi! (1QS b 3: 1-21)

Về sau, lại thấy có các ý-niệm về Đấng Thiên-Sai/Mêsia giống ý-niệm về Vị Ngôn-sứ mang tính-chất rất Mê-sia hoặc Đấng Mêsia rất ngôn-sứ ở thảo-bản viết tay trong hang/động số 1 về qui-định của Cộng-đoàn Qumran nói về sự/việc quang-lâm của “Vị Ngôn-sứ và của Đấng Thiên-Sai/Mêsia của Aarôn cũng như của Israel” ( x. 1QS 9: 11).

Ta lại cũng có một số dấu-hiệu mờ/nhạt nơi “Mêsia Thần-khí”, là Đấng Cứu-độ từ trời cao hoặc là Thần-thiêng Sứ-giả, ở tài-liệu nói về Melkisêđê có từ Qumran (11Q13). Sách Ezra quyển bốn và sách Barúc quyển nhì, cả hai nói về thời cánh-chung xuất-hiện vào cuối thế-kỷ thứ nhất sau Công-nguyên, đều ám-chỉ Đấng Thiên-Sai/Mêsia tàng-ẩn chốn trời cao đợi ngày xuất-hiện mãi sau này.

Tuy có thế, các nhân-vật không là vua quan/lãnh chúa lại cũng không giúp gì cho nghiên-cứu/học-hỏi về Tin Mừng Nhất Lãm, hết. Và, cho dù Đức Giêsu có chịu đóng đinh đi nữa, thì đó vẫn là công-cuộc phán-xét áp-dụng vào việc trình-bày Đấng Thiên-Sai/Mêsia đã hy-sinh của bộ-tộc Ephraim thỉnh-thoảng được nhắc đến ở văn-chương tư-tế.

Đấng Thiên-sai/Mêsia này, được hiểu là: sau đó đã bỏ mình khi Ngài đối-đầu với kẻ thù cuối là Gog và binh-đội ông sau đó bị Đấng Thiên-Sai/Mêsia con vua Đavít đánh cho bại trận.

Do, không có văn-bản nào nói về Đấng Thiên-Sai/Mêsia hy-sinh bỏ mình xảy ra trước thời người Do-thái-giáo nổi lên chống La Mã suốt triều-đại Hadrian, tức từ năm 132 đến năm135, sau Công nguyên. Hình-ảnh này, dường như rập khuôn với lãnh-tụ bị đánh-bại trong lần tạo-phản. Người ấy, là Simêôn Bar Kosiba, kẻ bị giết chết trong trận-chiến ở Bethar năm 135, sau Công-nguyên. Thế nên, theo thứ-tự thời-gian, thì việc ông bị truất-quyền không còn trở-thành tiềm-năng khuôn-mẫu của Đấng Thiên-Sai/Mêsia mô-tả ở Tin Mừng Nhất Lãm, nữa. Phác-thảo mơ-hồ về thuyết Thiên-Sai/Mêsia của Do-thái-giáo ra như thế, buộc phải cung-cấp bối-cảnh lịch-sử mới giúp ta hiểu được danh-xưng của Đức Giêsu, cho thoả-đáng.                           

                                                                                                (còn tiếp)

Gs Geza Vermes biên-soạn,
Mai Tá lược-dịch.